เคยเป็นไหม ? ตอนขับรถตามปกติเปิดเพลงดังได้ แต่เมื่อวนหาที่จอดกลับเบาเสียงวิทยุ พฤติกรรมนี้มีเหตุผลจากการทำงานของสมองที่น่าสนใจกว่าที่คิด
เชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยทำแบบนี้โดยไม่รู้ตัว ก็คือเวลาขับรถไปห้างหรือสถานที่ที่คนเยอะ ๆ พอเริ่มเข้าสู่ช่วงต้องขับวนหาที่จอดรถ มือก็มักจะเอื้อมไปลดเสียงเพลง วิทยุ หรือพอดแคสต์ลง บางคนถึงขั้นกดปิดเสียงไปเลย ทั้งที่ตอนขับรถมาตลอดทางยังเปิดฟังตามปกติ แล้วทำไมเราถึงต้องทำแบบนั้นด้วยล่ะ ? โดยคำตอบนั้นจะเกี่ยวข้องกับวิธีที่สมองจัดการกับความสนใจและการรับข้อมูลหลายอย่างพร้อมกัน
ตอนหาที่จอดรถ สมองต้องใช้สมาธิมากขึ้น
การขับรถตามเส้นทางปกติอาจเป็นกิจกรรมที่เราทำจนคุ้นเคย แต่การขับรถวนหาที่จอดต้องอาศัยใช้สมาธิมากขึ้น เพราะผู้ขับต้องมองหาช่องว่าง สังเกตป้าย ดูรถคันอื่น กะระยะจากสิ่งกีดขวาง รวมถึงตัดสินใจอย่างรวดเร็วว่าควรเลี้ยวเข้าช่องไหน
เมื่อภาระในการประมวลผลข้อมูลเพิ่มขึ้น สมองจึงพยายามลดสิ่งรบกวนที่ไม่จำเป็นลง การลดเสียงเพลงหรือวิทยุจึงอาจเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยตัดข้อมูลส่วนหนึ่งออกไป เพื่อให้เราโฟกัสกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้าได้มากขึ้น
แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าการฟังเพลงจะทำให้ขับรถหรือหาที่จอดรถได้แย่ลงเสมอไป เพราะผลของเสียงเพลงต่อการขับรถขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ประเภทของเพลง ความดัง และลักษณะของสถานการณ์
อย่างไรก็ตาม เมื่อเราเข้าสู่สถานการณ์ที่ต้องใช้สมาธิมากขึ้น สมองอาจมองว่าเสียงจากวิทยุ เพลง หรือพอดแคสต์เป็นข้อมูลที่ไม่จำเป็นในเวลานั้น การลดเสียงลงจึงเป็นเหมือนการลดสิ่งเร้ารอบตัว เพื่อให้ความสนใจถูกนำไปใช้กับภารกิจที่กำลังทำอยู่
ทำไมบางคนถึงเบาเสียงโดยอัตโนมัติ ?
อีกเหตุผลหนึ่งคือเรื่องของนิสัยและประสบการณ์ที่เราเคยเรียนรู้มาก่อน หากที่ผ่านมาเรามักรู้สึกว่าการเบาเสียงช่วยให้จดจ่อกับการหาที่จอดได้ดีขึ้น สมองก็สามารถเชื่อมโยงพฤติกรรมทั้งสองเข้าด้วยกัน
เมื่อทำซ้ำหลายครั้ง พฤติกรรมนี้อาจกลายเป็นเรื่องอัตโนมัติ จนบางครั้งเราไม่ได้ตั้งใจคิดด้วยซ้ำ แค่รู้ตัวว่ากำลังจะเริ่มหาที่จอด มือก็เอื้อมไปลดเสียงทันที
สรุปง่าย ๆ คือ เพราะตอนขับรถวนหาที่จอดรถ เราต้องใช้สมาธิมากกว่าการขับรถตามปกติ สมองจึงอาจลดสิ่งเร้าที่ไม่จำเป็นลง เพื่อเปิดพื้นที่ให้กับการมองหา ประเมิน และตัดสินใจว่าจะจอดตรงไหน
และที่น่าขำคือ บางครั้งเราก็ไม่ได้รู้สึกว่าเพลงดังหรือรบกวนเลย แต่สมองเหมือนจะบอกว่า “เงียบก่อน ขอหาที่จอดแป๊บ !”
